Upał może być groźny. Jak rozpoznać przegrzanie i kiedy wezwać pomoc?
Odwodnienie i udar cieplny mogą rozwijać się szybciej, niż się spodziewamy. Sprawdź, jak reagować na pierwsze sygnały organizmu.
Nie czekaj, aż pojawi się silne pragnienie
W czasie upału pij regularnie, ogranicz wysiłek i obserwuj swój organizm. Osoby z chorobami serca lub nerek powinny stosować się do indywidualnych zaleceń lekarza dotyczących ilości płynów.
Co dzieje się z organizmem podczas upału?
Gdy temperatura otoczenia rośnie, organizm próbuje oddać nadmiar ciepła przede wszystkim poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych i pocenie się. Wraz z potem tracimy jednak wodę i elektrolity.
Jeżeli straty nie są regularnie uzupełniane, mogą pojawić się odwodnienie, zaburzenia koncentracji, osłabienie, wzrost tętna, spadek ciśnienia i pogorszenie wydolności organizmu.
Udar cieplny to stan zagrożenia zdrowia i życia
Dochodzi do niego, gdy organizm przestaje skutecznie odprowadzać nadmiar ciepła. Temperatura ciała może gwałtownie wzrosnąć, a pacjent może mieć zaburzenia świadomości, drgawki lub stracić przytomność.
Pierwsze objawy przegrzania, których nie wolno ignorować
Organizm zwykle wysyła sygnały ostrzegawcze. Warto reagować już wtedy, gdy objawy wydają się jeszcze łagodne.
Przegrzanie
- intensywne pocenie się,
- osłabienie i zmęczenie,
- ból lub zawroty głowy,
- nudności,
- skurcze mięśni,
- silne pragnienie.
Podejrzenie udaru cieplnego
- bardzo wysoka temperatura ciała,
- zaburzenia świadomości,
- dezorientacja,
- drgawki,
- utrata przytomności,
- gwałtowne pogorszenie stanu.
Kto powinien zachować największą ostrożność?
Wszyscy odczuwamy skutki wysokiej temperatury, ale niektóre osoby są bardziej narażone na odwodnienie, przegrzanie i gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia.
Seniorzy
Osoby starsze mogą słabiej odczuwać pragnienie i szybciej tracić zdolność skutecznej termoregulacji.
Niemowlęta i małe dzieci
Ich organizm szybciej się nagrzewa i ma mniejsze możliwości regulowania temperatury.
Kobiety w ciąży
Wysoka temperatura może zwiększać uczucie osłabienia i ryzyko odwodnienia.
Osoby przewlekle chore
Szczególnie osoby z chorobami serca, nerek, cukrzycą lub zaburzeniami poznawczymi.
Osoby przyjmujące leki
Niektóre leki mogą wpływać na termoregulację, ciśnienie i równowagę wodno-elektrolitową.
Osoby pracujące i ćwiczące na zewnątrz
Wysiłek zwiększa produkcję ciepła i utratę wody wraz z potem.
7 zasad bezpiecznego przetrwania upału
Pij regularnie
Nie czekaj, aż pojawi się silne pragnienie. Wodę pij małymi porcjami przez cały dzień.
Ogranicz wychodzenie w najgorętszej części dnia
Jeżeli możesz, zaplanuj sprawy na rano lub wieczór. W ciągu dnia wybieraj cień i chłodne pomieszczenia.
Zmniejsz intensywność wysiłku
Trening, pracę w ogrodzie i ciężkie obowiązki wykonuj w chłodniejszych godzinach.
Noś lekką i przewiewną odzież
Wybieraj jasne ubrania, nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV.
Schładzaj mieszkanie
Zasłaniaj nasłonecznione okna w dzień, a pomieszczenia wietrz rano, wieczorem i nocą.
Unikaj alkoholu
Alkohol może nasilać odwodnienie i utrudniać prawidłową ocenę pierwszych objawów przegrzania.
Zadbaj o osoby w swoim otoczeniu
Sprawdź, jak czują się starsi, chorzy lub samotni sąsiedzi i członkowie rodziny.
Nigdy nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w samochodzie
Wnętrze zamkniętego auta nagrzewa się bardzo szybko. Pozostawienie w nim dziecka, osoby zależnej lub zwierzęcia nawet na kilka minut może doprowadzić do niebezpiecznego przegrzania.
Jak pomóc osobie z objawami przegrzania?
Najważniejsze jest szybkie przerwanie ekspozycji na wysoką temperaturę i rozpoczęcie chłodzenia.
- Przenieś osobę do chłodnego, przewiewnego lub zacienionego miejsca.
- Poluzuj albo zdejmij zbędne warstwy ubrania.
- Chłodź kark, pachy i pachwiny wilgotnymi, chłodnymi okładami.
- Jeżeli osoba jest przytomna i może bezpiecznie połykać, podawaj wodę małymi porcjami.
- Obserwuj świadomość, oddech i reakcję na podjęte działania.
- W razie pogorszenia stanu wezwij zespół ratownictwa medycznego.
Nie podawaj płynów osobie nieprzytomnej
Osoba z zaburzeniami świadomości może się zachłysnąć. W takim przypadku natychmiast wezwij pomoc, sprawdź oddech i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora numeru alarmowego.
Kiedy należy natychmiast wezwać pomoc?
Nie próbuj samodzielnie przeczekać gwałtownego pogorszenia stanu. Udar cieplny wymaga pilnej pomocy medycznej.
Dzwoń po pomoc, gdy pojawiają się:
zaburzenia świadomości, dezorientacja, utrata przytomności, drgawki, problemy z oddychaniem, bardzo wysoka temperatura ciała lub gwałtowne pogorszenie stanu.
112 lub 999Jeżeli osoba jest nieprzytomna, sprawdź jej oddech. Jeśli oddycha, ułóż ją w pozycji bezpiecznej. W przypadku braku prawidłowego oddechu rozpocznij resuscytację i wykonuj polecenia dyspozytora.
Upał to nie jedyne zagrożenie. Chroń także skórę
Oparzenie słoneczne jest reakcją skóry na zbyt intensywne promieniowanie UV. Może powodować zaczerwienienie, pieczenie, nadwrażliwość, a w cięższych przypadkach także pęcherze, dreszcze i gorączkę.
Stosuj ochronę UV
Nakładaj odpowiedni preparat zgodnie z instrukcją producenta.
Osłaniaj skórę i głowę
Wybieraj lekką odzież, kapelusz lub czapkę.
Chroń oczy
Noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV.
Co zrobić przy oparzeniu słonecznym?
Przerwij ekspozycję na słońce, chłodź skórę letnią wodą lub chłodnymi, wilgotnymi okładami. Nie przekłuwaj pęcherzy. Rozległe oparzenie, duże pęcherze, gorączka, wymioty lub zaburzenia świadomości wymagają konsultacji medycznej.
Co jeszcze warto wiedzieć?
Ile wody należy pić podczas upału?
Nie ma jednej ilości odpowiedniej dla każdego. Zapotrzebowanie zależy między innymi od wieku, masy ciała, wysiłku, chorób i przyjmowanych leków. Pij regularnie, ale przy niewydolności serca lub nerek stosuj się do zaleceń lekarza.
Czy kawa odwadnia?
Kawa również dostarcza płynów, ale w czasie upału podstawowym napojem powinna pozostać woda. Nie zastępuj jej alkoholem ani dużą ilością bardzo słodkich napojów.
Czy wentylator wystarczy podczas bardzo wysokiej temperatury?
Wentylator poprawia ruch powietrza, ale nie zawsze skutecznie obniża temperaturę ciała. Łącz go z nawadnianiem, zasłanianiem okien, chłodnym prysznicem i pobytem w najchłodniejszej części mieszkania.
Czy można trenować podczas upału?
Wysiłek najlepiej zaplanować rano lub wieczorem, zmniejszyć jego intensywność i robić częstsze przerwy. Skurcze mięśni, zawroty głowy i osłabienie są sygnałem do przerwania aktywności.
Reaguj, zanim upał stanie się zagrożeniem
Regularne picie, odpoczynek w chłodnym miejscu i ograniczenie ekspozycji na słońce mogą zapobiec niebezpiecznemu przegrzaniu. Szczególną opieką otocz dzieci, seniorów, osoby chore i samotne. Gdy pojawiają się zaburzenia świadomości, drgawki, problemy z oddychaniem lub utrata przytomności — natychmiast dzwoń pod numer 112 lub 999.
Dodaj komentarz