Jak Bydgoszcz stała się ważnym ośrodkiem medycznym?
Od średniowiecznych przytułków dla chorych po szpitale uniwersyteckie, ratownictwo i nowoczesne centra specjalistyczne.
Od przytułków do pierwszych wykształconych lekarzy
Za jeden z początków zorganizowanej opieki nad chorymi w Bydgoszczy uznaje się rok 1448. Na Przedmieściu Gdańskim powstał wówczas przytułek dla chorych i ubogich wraz z kaplicą Świętego Ducha.
Placówki tego rodzaju znacznie różniły się od współczesnych szpitali. Łączyły funkcje opiekuńcze, religijne i społeczne. Zapewniały schronienie osobom starszym, ubogim oraz chorym, które nie mogły liczyć na pomoc rodziny.
Powstaje pierwszy znany bydgoski przytułek dla chorych i ubogich wraz z kaplicą Świętego Ducha.
W XVI wieku źródła zaczęły wymieniać bydgoskich aptekarzy, łaziebników i zawodowych lekarzy. W 1546 roku odnotowano Jana Jaktorowskiego oraz Marcina Boruckiego – lekarzy wykształconych na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
Warto wiedzieć
Dawne przytułki nie były szpitalami w dzisiejszym rozumieniu. Stanowiły przede wszystkim miejsca opieki nad osobami, które nie miały środków do życia, rodziny ani dostępu do prywatnej pomocy medycznej.
Pierwszy szpital miejski i rozwój specjalistycznej opieki
Ważnym przełomem był rok 1836. W budynkach dawnego klasztoru klarysek przy dzisiejszej ulicy Gdańskiej 4 uruchomiono pierwszy szpital miejski.
W kolejnych dziesięcioleciach infrastruktura medyczna rozwijała się wraz z rosnącą liczbą mieszkańców. Powstały placówki wojskowe, powiatowe i wyznaniowe, a także pierwsze prywatne kliniki specjalistyczne.
Szpital Garnizonowy
Placówka wojskowa działająca od połowy XIX wieku.
Szpital Dziecięcy
Utworzony pod koniec XIX wieku z inicjatywy społecznej.
Szpital Diakonisek
Jedna z placówek, z których wywodzi się bydgoska pulmonologia.
Klinika okulistyczna
Jedna z pierwszych prywatnych placówek specjalistycznych.
Od konnego wozu sanitarnego do stałego pogotowia
Historia bydgoskiego ratownictwa medycznego jest dłuższa, niż może się wydawać. Już w 1870 roku powstała Ochotnicza Kolumna Sanitarna, uznawana za jednego z prekursorów późniejszego pogotowia.
W 1902 roku miasto uruchomiło przy remizie strażackiej kryty wóz sanitarny przeznaczony do przewożenia chorych i udzielania pomocy w nagłych przypadkach. Początkowo był to pojazd konny. Dopiero w kolejnych dekadach rozpoczął się rozwój transportu zmotoryzowanego.
Czy wiesz, że?
W 1927 roku w Bydgoszczy uruchomiono pogotowie ratunkowe ze stałym dyżurem lekarskim. Dla służby zakupiono również ambulanse motorowe.
Kolejnymi etapami rozwoju były uruchomienie Lotniczego Pogotowia Ratunkowego w 1955 roku oraz oddanie w 1967 roku nowej siedziby Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego przy ulicy Markwarta.
Historia medycyny w Bydgoszczy nie powstawała w jednym miejscu. Tworzyły ją szpitale, przytułki, apteki, szkoły, organizacje społeczne oraz kolejne pokolenia pracowników ochrony zdrowia.
Szpital na Skrzetusku – symbol nowoczesnej Bydgoszczy
W 1927 roku bydgoski magistrat podjął decyzję o budowie nowego Szpitala Miejskiego na Skrzetusku. Placówka miała pełnić funkcję dużego centrum specjalistycznego, obsługującego nie tylko miasto, lecz także znaczną część Pomorza.
Szpital otwarto 13 grudnia 1937 roku. Sześciokondygnacyjny budynek posiadał dwa skrzydła i mieścił sześć oddziałów, w tym nowe oddziały ortopedii i okulistyki. W swoim czasie należał do najnowocześniejszych obiektów szpitalnych w Polsce.
Otwarcie nowego Szpitala Miejskiego na Skrzetusku, uważanego wówczas za jedną z najnowocześniejszych placówek w kraju.
Po II wojnie światowej bydgoska opieka zdrowotna została ponownie rozbudowana. Tworzono szpitale zakaźne, pulmonologiczne, dermatologiczne i dziecięce. Rozwijały się także krwiodawstwo, diagnostyka, opieka paliatywna i lecznictwo specjalistyczne.
Droga do akademickiego ośrodka medycznego
Rozwój bydgoskiej medycyny nie byłby możliwy bez zaplecza dydaktycznego i naukowego. W 1951 roku utworzono w mieście Zakład Doskonalenia Lekarzy, prowadzący kształcenie podyplomowe.
Od początku lat 70. w Bydgoszczy rozwijano nauczanie kliniczne studentów Akademii Medycznej w Gdańsku. W 1975 roku powstała filia gdańskiej uczelni, a dziewięć lat później Sejm uchwalił ustawę o utworzeniu Akademii Medycznej w Bydgoszczy.
Od Akademii Medycznej do Collegium Medicum
W 2004 roku Akademia Medyczna w Bydgoszczy została połączona z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika. Jej tradycje kontynuuje dziś Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy.
Uczelnia kształci lekarzy, pielęgniarki, położne, ratowników medycznych, farmaceutów, diagnostów laboratoryjnych i przedstawicieli innych zawodów związanych z ochroną zdrowia. Zaplecze akademickie wpłynęło również na rozwój szpitali klinicznych, badań naukowych i leczenia wysoko specjalistycznego.
Medyczna Bydgoszcz dzisiaj
Współczesna Bydgoszcz pełni funkcję ponadregionalnego ośrodka medycznego. Do miejscowych szpitali trafiają pacjenci z całego województwa kujawsko-pomorskiego, a w przypadku świadczeń wysoko specjalistycznych – również z innych części kraju.
System ochrony zdrowia tworzą placówki samorządowe, uniwersyteckie, resortowe i prywatne. Szczególne znaczenie mają duże szpitale kliniczne i centra specjalistyczne.
Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. Antoniego Jurasza
Wielospecjalistyczny szpital kliniczny i ośrodek akademicki.
Szpital Uniwersytecki nr 2 im. dr. Jana Biziela
Jedna z kluczowych placówek leczniczych i dydaktycznych miasta.
Centrum Onkologii im. prof. Franciszka Łukaszczyka
Specjalistyczny ośrodek diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych.
Wojewódzki Szpital Dziecięcy
Placówka wyspecjalizowana w leczeniu najmłodszych pacjentów.
Kujawsko-Pomorskie Centrum Pulmonologii
Kontynuator wieloletniej tradycji leczenia chorób płuc.
10 Wojskowy Szpital Kliniczny
Wielospecjalistyczna placówka kliniczna i resortowa.
Dane historyczne wymagają właściwego kontekstu
Liczby dotyczące szpitali, personelu, łóżek i przychodni zmieniają się z roku na rok. Dlatego w artykule koncentrujemy się przede wszystkim na rozwoju historycznym, a nie na prezentowaniu dawnych danych jako aktualnego stanu systemu.
Najważniejsze daty w historii bydgoskiej medycyny
Historia tworzona przez ludzi
Dzieje bydgoskiej medycyny to nie tylko historia budynków i instytucji. To również opowieść o lekarzach, pielęgniarkach, położnych, ratownikach, farmaceutach, naukowcach, społecznikach i darczyńcach, którzy przez kolejne stulecia rozwijali opiekę nad mieszkańcami miasta i regionu.
To pierwszy materiał z cyklu „Historia medycyny Bydgoszczy”. W kolejnych artykułach przybliżymy dzieje poszczególnych szpitali, rozwój ratownictwa oraz sylwetki osób, które wpłynęły na medyczną historię miasta.
Dodaj komentarz